Obiekt miesiąca lipiec 2021 strażnik mleka z czterolistną koniczyną
Strażnik mleka „Milchwunder”, zbiory Archiwum Werkbundu – Museum der Dinge, fot. Armin Herrmann.
Ten porcelanowy krążek jest przedmiotem gospodarstwa domowego, który nie jest już powszechny – to strażnik mleka [niem. Milchwächter]. Kiedy gotuje się mleko, umieszcza się je na dnie garnka i podczas nagrzewania wydaje trzaskający dźwięk, wskazując temperaturę wrzenia. Celem tego alarmu jest zapobieganie wykipieniu.
Strażnicy mleka są dziś prawie nieznani. Są wykonani z wytrzymałych materiałów, takich jak porcelana lub stal nierdzewna, ponieważ muszą wytrzymywać wysokie temperatury, ale nie powinny rdzewieć. Nie wiadomo, kiedy i w jakim kontekście wynaleziono strażników mleka.
Museum der Dinge [pol. Muzeum Rzeczy] otrzymało niedawno obszerną, prywatną kolekcję historycznych strażników mleka. Na tym okazie można zobaczyć czterolistną koniczynę. Te rzadkie mutacje są uważane za symbole szczęścia w kulturach zachodnich i wywodzą się z chrześcijańskiej legendy. Zgodnie z tym biblijna postać Ewa miała zabrać ze sobą czterolistną koniczynę, gdy została wypędzona z raju. W ten sposób liść koniczyny stał się symbolem rajskiego szczęścia.
Grzechotanie jest nie tylko częścią rzemiosła, ale także naszego obiektu miesiąca lutego, czyli strażnika mleka [niem. Milchwächter].
To sprawdzona i niezawodna pomoc kuchenna, która po umieszczeniu w garnku ostrzega o zagotowaniu się mleka lub wody, grzechocząc o dno garnka. Zasada jest tak prosta, jak genialna: rosnące pęcherzyki powietrza powodują, że czujnik mleka porusza się i zaczyna grzechotać. Teraz uważny słuchacz musi przejąć inicjatywę, ponieważ sam monitor mleka nie zapobiegnie jego wykipieniu.
Zarówno kompletna, jak i fragmenty strażnika mleka była częścią naszej aktualnej wystawy „Odłamki”, na której Werkbundarchiv – Museum der Dinge wraz z artystami Sonyą Schönberger i Christofem Zwienerem kwestionowało materialną reprezentację pamięci w odnalezionym odłamku i muzeum obiekcie. Wystawę można było oglądać w muzeum od 6 grudnia 2013 do 3 marca 2014 roku.
Twórca: Rodrey Lokalizacja: Obecnie nie eksponowany Używane: Stany Zjednoczone: Massachusetts, Cambridge Zobacz więcej przedmiotów w: Życie domowe i społeczne: Zawody, Kuchnia Julii Child […] Sposób pozyskania: Dar Julii Chilld Źródło danych: Narodowe Muzeum Historii Amerykańskiej Numer identyfikacyjny: 2001.0253.0226 Numer katalogowy: 2001.0253.0226 Numer dostępowy: 2001.0253 Nazwa obiektu: Krążek zapobiegający wykpieniu [ang. Anti Boil Disk] Opis przedmiotu: Metal, emaliowany (całościowo) Wymiary: Ogólne: 8 cm; x 3 1/8 cala […]
T.W., Rabka Zdrój, Dlaczego brakuje w handlu porcelanowych krążków, które kładzie się na dnie garnka, w którym gotuje się mleko. Zapobiegały one przypalaniu i wybieganiu mleka poza garnek. Krążki były wygodą dla gospodyń domu, a poza tym oszczędzały marnowanie się tysięcy litrów mleka (w skali krajowej) w domu.
RED. Te proste, porcelanowe płytki z otworkami zalegały kiedyś magazyny i sklepy – jako nadwyżki niechodliwe. Przestano je więc wytwarzać. W związku z zapotrzebowaniem handel zwróci się do przemysłu o wznowienie produkcji owych krążków – kipichronów (l)
Myśleliśmy już, że po zwisie ozdobnym męskim, palcochronie stalowym, zamiataczu płaskim – nowych nazwach krawata, naparstka i szczotki, wymyślonych przez przemyślnych producentów, nic nas już w podziw nie wprawi. Zmieniliśmy jednak zdanie, gdy osoba zaprzyjaźniona z „P”, a namiętnie zbierająca etykietki (takie hobby) wypożyczyła nam część swoich zbiorów. Kilka nazw zdołaliśmy nawet rozszyfrować: […] – Kipichrony – produkt ChZPiP w Chodzieży – po naszemu antykipce.
W nawiązaniu do listu zamieszczonego w „Trybunie Robotniczej” z dnia 1986.04.18 pt. „Aby mleko nie uciekło” informujemy, że Ceramiczno-Mineralna Spółdzielnia Pracy w Częstochowie w latach 60-tych produkowała kipichrony, jednak wobec braku zainteresowania nimi przez handel zmuszeni byliśmy tę produkcję zlikwidować. Gdyby przedsiębiorstwa handlowe były zainteresowane wyżej wymienionym wyrobem jesteśmy w stanie uruchomić ponownie produkcję kipichronów w ciągu jednego miesiąca. W załączeniu przesyłamy redakcji jeden egzemplarz kipichronu z wstrzymanej produkcji. Czekamy teraz na ofertę handlu.
Z-ca Prezes Zarządu d/s Technicznych mgr inż. Zbigniew Aniołek
