←

Skąd się wzięły klupoki? Oto jest pytanie… pytanie, na które odpowiedź nie jest ani prosta, ani oczywista…

Pewnym jest to, że w momencie ich wynalezienia istniały już: specjalny garnek do gotowania mleka oraz ceramiczna wkładka w postaci rury/syfonu stawianego na dnie garnka. Miały one zabezpieczać mleko przed wykipieniem. Garnek miał pokrywkę z otworami, które miały „rozbijać” pianę powstającą na gotującym się mleku. Zasada działania ceramicznego syfonu nie jest dla mnie do końca jasna. Jednak tylko krążki do gotowania – dzięki swojej formie – wszczynały alarm, gdy mleko zaczynało się gotować. Chyba tylko one pozwalały na bezpieczne gotowanie mleka przez kilka minut, co miało zniszczyć groźne dla zdrowia bakterie.

Nadal jednak, mimo intensywnych poszukiwań, nie udało się mi ustalić kto i kiedy jako pierwszy skonstruował/wyprodukował/wprowadził do sprzedaży krążek. Na chwilę obecną wydaje się, że była to paryska firma Rodrey. W roku 1923 otrzymała ona na paryskiej wystawie złoty medal za swój metalowy „anti-monte lait”. Informacja o tym fakcie znajduje się na opakowaniach i materiałach reklamowych firmy.

Najstarszym z odnalezionych dotychczas patentów jest radziecki patent z 1929 r. Zamieszczony w jego opisie rysunek pokazuje urządzenie podobne do tego produkowanego przez Rodreya. Charakterystyczny jest tutaj współśrodkowy układ kanalików, zbierających rozgrzane powietrze. Są one połączone prostopadle z kanalikiem odprowadzającym powietrze na zewnątrz krążka. Jednak do tej pory nie udało mi się ustalić, kiedy pojawiły się krążki ceramiczne (porcelanowe) i szklane. Mimo wielu znalezionych wzorów, nijak nie można się nawet dowiedzieć, kto większość z nich produkował.

Interesująco prezentuje się kwestia nazewnictwa krążków do gotowania. Nazwy tego przedmiotu gospodarstwa domowego dzielą się zasadniczo na trzy grupy. Pierwsza z nich to te, które jednoznacznie powiązane są z gotowaniem mleka (mleko głos, anti-monte-lait, milk saver…). Druga – to określenia związane jedynie z zabezpieczaniem przed wykipieniem (kipichron…). Ostatnia z grup to określenia, odnoszące się do gotowania jako takiego (pot watcher…).

To byłoby na razie tyle. Kolejne uzupełnienia pojawią się w miarę odnajdywania stosownych informacji…

←