Zaproszenie (w postaci pocztówki) na wernisaż wystawy „mlekogłos – kipichrony z kolekcji Roberta Gawła”. Projekt graficzny Aleksandra Wańczyk z Muzeum Ziemi Bieckiej.
Na ekspozycji w niewielkim Suppenmuseum w niewielkiej, niemieckiej wiosce Sehmatal Neudorf wystawione są pośród setek kuchennych precjozów trzy porcelanowe krążki do gotowania mleka. Dowiedziałem się o nich (i przy okazji dostałem fotkę, której kadr pokazuję) od jednej z użytkowniczek fejzbuka, pasjonującej się starą porcelaną.
Namierzyłem dwa kolejne krążki w zbiorach muzealnych. tym razem jest to het MOT znadujące się na obrzeżach Brukseli. Na swojej stronie internetowej informują oni o dwóch krążkach znajdujących się w ich zbiorach.
Przeciw wykipieniu mleka [krążek]
KOD IDENTYFIKACYJNY ID 1017
WŁAŚCIWOŚCI MOT V 93.0441 D=6,8cm H=1,7cm G=71gr MOT V 2004.0231 D=7,5cm H=2,5cm G=72gr
ALIAS nosiciel mleka (?) [flam. melkbedarer]
OPIS Podczas gotowania mleka i innych pieniących się płynów powstają pęcherzyki powietrza. Rozwijają się w jędrną pianę, która staje się coraz większa i wyrasta tak, że mleko w końcu się zagotuje. Krążek mleczny przeciwdziała rozwojowi tej piany, prowadząc i łamiąc pęcherzyki powietrza powstałe na dole do małego otworu.
Krążek mleczny składa się z pustej i okrągłej (śr. ok. 9 cm) prążkowanej płyty ze szkła, porcelany, blachy emaliowanej lub cynowanej. Wnęka lub wylewka jest usytuowana odpowiednio z boku lub na górze obrazu.
Inny model, pośrodku płyty, jest wyposażony w długą rurkę, która prowadzi pęcherzyki powietrza nad mleko (1).
Wysoki model ma kształt odwróconego lejka z kilkoma małymi wycięciami na dole. Na szczycie zaopatrzona jest w obramowanie w kształcie grzyba. Gdy mleko się zagotuje, unosi się w odwróconym lejku i przechodzi przez deskę z powrotem na dno rondla (2).
W tym samym celu można również użyć garnka na mleko, wysokiego rondla z posiadająca otwory pokrywką. [MOT]
Numer inwentarzowy: 8.4.2008. Stary numer inwentarzowy: 8.4.2008.
Nazwa przedmiotu: Dysk do garnka na mleko. Strażnik mleka. Opis przedmiotu: Krążek z białej, szkliwionej porcelany z wewnętrzną i zewnętrzno krawędzią na powierzchni. Podpis: „tejőr” Materiał: porcelana Stan: nienaruszony Rozmiar: średnica: 8cm Miejsce pozyskania: Balatonfüred [Węgry] […] Miejsce używania: Pápa [Węgry} […]
Cóż za osobliwa rzecz jest przed Tobą! To, co widzicie na obrazku, to okrągły dysk z podwyższonym brzegiem i wycięciem po jednej stronie. Na powierzchni obiektu znajduje się napis „wierzch”. Na pierwszy rzut oka ten metalowy przedmiot przypomina pokrywę lub maszynę w jakimś środowisku przemysłowym; jednakże tym prostym przedmiotem jest sprzęt kuchenny używany w kuchniach Związku Radzieckiego. Jego zastosowanie wiąże się z jednym z najbardziej ukochanych produktów narodu radzieckich i mieszkańców Azji Środkowej – mlekiem.
Zainteresowanie obiektem wynika z kilku powodów. Strażnik mleka odzwierciedla wczesne wspomnienia, jakie pozostają w radzieckiej Azji, jako że jesteśmy ostatnim pokoleniem urodzonym w Radzieckim Kazachstanie. Co jednak ważniejsze, wierzymy, że ten niewielki przedmiot podkreśla rolę kobiety w strukturze rodziny i systemie społecznym i uważamy, że ważne jest, aby to podkreślić na danej wystawie. Z drugiej strony cel narzędzia nakreśla znaczenie mleka i jego wykorzystania na obszarze Azji Centralnej. Prowadzi także do jednego z głównych rytuałów w kulturze środkowoazjatyckiej – picia herbaty w gronie rodziny, bliskich przyjaciół, drogich gości. Każdy region realizuje ten rytuał na swój niepowtarzalny sposób: zielona herbata w małych pialach [czarkach] nawiązuje do gorącego lata w Uzbekistanie, czarna herbata z mlekiem towarzyszy rodzinom na bezkresnych stepach Kazachstanu. Wreszcie zastosowanie tego obiektu w czasach radzieckich czyni go ekscytującym artefaktem radzieckiego środowiska domowego – mówi o nim nie tylko poprzez reprezentację wizualną, ale także za pomocą środków dźwiękowych, rozszerzając artefakt na obiekt dźwiękowy, który definiuje wszystkie wymienione powyżej.
Uprawianą w Kazachstanie, powszechną tradycją było picie herbaty ze świeżo zagotowanym mlekiem. Wszyscy pokochali bogatą w smaku i piękną kolorystycznie kazachską mleczną herbatę! W obecności gości była to cała wyjątkowa uroczystość, podczas której z dużego drewnianego kredensu wyjmowano kolorowe piale [czarki], w rondelku zaparzono czarną herbatę i świeżo zagotowane mleko było gotowe do spożycia. Jeśli jednak cofniemy się pamięcią do czasu, który nastąpił zaledwie kilka godzin przed przybyciem gości – kuchnia była najbardziej chaotycznym miejscem na ziemi! Było tam pełno przedmiotów i dźwięków porozrzucanych po całym pomieszczeniu, których jeszcze nie można było połączyć. I trzeba przyznać, że gotowanie mleka w kuchni radzieckiej miało swój specyficzny dźwięk.
Być może krajobraz dźwiękowy obiektu wskazuje na rolę kobiety w sowieckiej kuchni – radziecka kobieta musiała dominować nad wszystkim w domu. Dlatego przejmowanie kontroli nad wieloma sprawami na raz i bycie wielozadaniowym zostało w pewnym stopniu wpisane w kulturę sowieckiej kobiecości.
Takie urządzenie jak strażnik mleka – produkowane masowo narzędzie mające na celu odciążenie gospodarstwa domowego, zaoferowano kobietom w Związku Radzieckim dopiero w drugiej połowie XX wieku. Funkcja urządzenia była dokładnie taka, jak nazwa wskazuje, a jego wyraźny dźwięk powstawał w wyniku nagrzewania się przedmiotu przed momentem, w którym mleko miało się zagotować, osłona mleka zapobiegała wygotowaniu się mleka.
I. F. Ivankovitser wynalazł narzędzie w 1921 r., patent uzyskano w 1929 r. (patent nr 10362 z 31 lipca 1929 r. na 15 lat). Radzieccy strażnicy mleka byli wykonani z porcelany, aluminium i stali nierdzewnej. Od tego momentu ich koszt zakupu zmienił się z 21 kopiejek na 1 rubel 50 kopiejek.
Oczywiście o popularności urządzenia nie zadecydowała tylko dostępność narzędzia, ale także rozpowszechnienie napoju, z którym najlepiej się sprawdzało – mleka. Nie trzeba dodawać, że rytuał dzielenia się napojem mlecznym, napojem na bazie mleka lub na jego bazie jest integralną częścią kultury Kazachstanu. Tutaj herbata mleczna zajmuje szczególne miejsce w każdym domu i jest przygotowywana wyjątkowo.
Screenshot
Bibliografia:
Milk Guard, Krótka encyklopedia gospodarstwa domowego, pod redakcją A.I. Reviny. – M .: Encyklopedia radziecka, 1960
Lena Pozdnyakova jest niezależną artystką i kuratorką z Kazachstanu, początkującą badaczką na UCLA i doktorantką na Freie Universität Berlin Alexandra Tsay jest niezależną kuratorką i badaczką interesującą się interdyscyplinarnym podejściem do analizy i teoretyzowania sztuki współczesnej w Azji Środkowej. Eldar Tagi, niezależny kompozytor i artysta dźwiękowy z Kazachstanu zainteresowany skomplikowaną dynamiką pomiędzy kultowymi obiektami, przestrzeniami i dźwiękiem. Eldar Tagiyev jest artystą dźwiękowym, niezależnym muzykiem i badaczem.
klupoki.com 