#22 kipichron…


Obustronne, powierzchniowe odprowadzanie powietrza z bocznymi otworami odprowadzającymi.

  • wymiary :: średnica = 75,5 mm; grubość = 16 mm
  • materiał :: ceramika
  • znaki szczególne :: awers = wypukła podkowa otoczona od góry i dołu łukowatymi napisami, „ILIN” na górze i pod podkową, w dwu wierszach, ZNAK OCHR. oraz „KIPICHRON”
  • producent :: nieznany [ewentualnie ILIN (?)] (Polska)
  • data produkcji :: n/n
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :; n/n
  • opakowanie :: n/n
  • miejsce pozyskania :: Polska (internet)

PS :: krążek trafił do mnie dzięki Jakubowi od Igraszek z czasem.

#20 pot-watcher…


Dwustronny, gładki układ odprowadzenia powietrza z dwoma bocznymi otworami odprowadzającymi.

  • wymiary :: średnica = 81,0 mm; grubość = 13,0 mm
  • materiał :: ceramika
  • znaki szczególne :: awers = trójkolorowa (czarno, niebiesko różowa) grafika przedstawiająca sylwetkę kucharza w białej czapce kucharskiej, pasiatym fartuchu oraz spodniach w kratkę w kolorze niebiesko-białym; rewers = współśrodkowe, wklęsłe pierścienie o różnej szerokości, pomiędzy pierwszym i drugim pierścieniem umieszczone dwa wypukły napisy, łukowato wygięte: HONITON [górny napis] i Devon [dolny napis]
  • producent :: Honiton Pottery Ltd. (Wlk. Brytania)
  • data produkcji :: n/n
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: kartonowy blister z obustronnym niebieskim nadrukiem i okrągłym wycięciem na frontowej płaszczyźnie, w którym zamontowana jest „kieszonka” z bezbarwnego tworzywa sztucznego.
  • miejsce pozyskania :: Wielka Brytania (interenet)

PS :: Krążek zapakowany jest w kartonowo-plastikowy blister.

Na jego rewersie umieszczono „instrukcję obsługi” o następującej treści:

Pot-Watcher to proste urządzenie wykonane z ceramiki zgodnej z normą B.S. 4860. Odporne na detergenty i mycie w zmywarce pomaga uniknąć kosztownej katastrofy jaką może być wykipienie płynów takich jak mleko lub zupa.

Za każdym razem gdy gotujesz te płyny włóż Pot-Watchera na dno rondla. Nie używaj zbyt dużego ognia.

Pot-Watcher wszczyna alarm gdy robi się zbyt gorąco; grzechocze w rondlu i każe Ci go zdjąć z ognia. Poradzi sobie z jedną pintą mleka w rondlu wypełnionym nim do 3/4 jego [rondla] wysokości, gotowanym na średnim ogniu.

anti-monte-lait…

Rachunek z naklejonym dowodem wysyłki za sprzedarz m.in 30 szt. emaliowanych krążków do gotowania mleka. Rachunek datowany jest na dzień 8 lipca 1950 i wystawiony jest przez paryską firmę produkująca krążki o nazwie „ANTI-MONTE-LAIT RODREYY”. W owym czasie siedziba firmy znajdowała się w Paryżu przy Rue du Marché-Popincourt 16. Motyw graficzny nagłówka jest identyczny jak na pocztowej karcie reklamowej tejże firmy. Z tą różnicą, że wspomniana karta pocztowa na rewersie ma odnotowany inny adres siedziby firmy. Znajdowała się ona wtedy na Avenue Parmentier 82 w Paryżu.

anti-monte lait…

www.art-populaire.fr

Umieszczony w rondlu, w którym gotuje się mleko, przyrząd wibruje przy pierwszym zagotowaniu, co powoduje, że dzwoni dzwonek. Kucharz zostaje w ten sposób ostrzeżony…. Z powodu braku uwagi urządzenie w dalszym ciągu nie zapobiega wykipieniu się mleka!!!!

PS. Nie wiem na ile poważnie traktować ten przedmiot. Robi bardziej wrażenie abstrakcyjnej rzeźby metalowej niż przyrządu do gotowania mleka 😀

milk guard…

www.cabinet.ox.ac.uk

Wystawa on line: „Radziecka Azja Środkowa w 100 obiektach”. [ang. oviet Central Asia in 100 Objects]

Eksponat: Strażnik mleka {i mleko} (Kazachstan)” [ang. Milk Guard {and milk} (Kazakhstan)

Cóż za osobliwa rzecz jest przed Tobą!
To, co widzicie na obrazku, to okrągły dysk z podwyższonym brzegiem i wycięciem po jednej stronie.
Na powierzchni obiektu znajduje się napis „wierzch”. Na pierwszy rzut oka ten metalowy przedmiot
przypomina pokrywę lub maszynę w jakimś środowisku przemysłowym; jednakże tym prostym
przedmiotem jest sprzęt kuchenny używany w kuchniach Związku Radzieckiego. Jego zastosowanie wiąże się z jednym z najbardziej ukochanych produktów narodu radzieckich i mieszkańców Azji Środkowej – mlekiem.

Zainteresowanie obiektem wynika z kilku powodów. Strażnik mleka odzwierciedla wczesne wspomnienia, jakie pozostają w radzieckiej Azji, jako że jesteśmy ostatnim pokoleniem urodzonym w Radzieckim Kazachstanie. Co jednak ważniejsze, wierzymy, że ten niewielki przedmiot podkreśla rolę kobiety w strukturze rodziny i systemie społecznym i uważamy, że ważne jest, aby to podkreślić na danej wystawie. Z drugiej strony cel narzędzia nakreśla znaczenie mleka i jego wykorzystania na obszarze Azji Centralnej. Prowadzi także do jednego z głównych rytuałów w kulturze środkowoazjatyckiej – picia herbaty w gronie rodziny, bliskich przyjaciół, drogich gości. Każdy region realizuje ten rytuał na swój niepowtarzalny sposób: zielona herbata w małych pialach [czarkach] nawiązuje do gorącego lata w Uzbekistanie, czarna herbata z mlekiem towarzyszy rodzinom na bezkresnych stepach Kazachstanu. Wreszcie zastosowanie tego obiektu w czasach radzieckich czyni go ekscytującym artefaktem radzieckiego środowiska domowego – mówi o nim nie tylko poprzez reprezentację wizualną, ale także za pomocą środków dźwiękowych, rozszerzając artefakt na obiekt dźwiękowy, który definiuje wszystkie wymienione powyżej.

Uprawianą w Kazachstanie, powszechną tradycją było picie herbaty ze świeżo zagotowanym mlekiem.
Wszyscy pokochali bogatą w smaku i piękną kolorystycznie kazachską mleczną herbatę! W obecności gości była to cała wyjątkowa uroczystość, podczas której z dużego drewnianego kredensu wyjmowano kolorowe piale [czarki], w rondelku zaparzono czarną herbatę i świeżo zagotowane mleko było gotowe do spożycia. Jeśli jednak cofniemy się pamięcią do czasu, który nastąpił zaledwie kilka godzin przed przybyciem gości – kuchnia była najbardziej chaotycznym miejscem na ziemi! Było tam pełno przedmiotów i dźwięków porozrzucanych po całym pomieszczeniu, których jeszcze nie można było połączyć. I trzeba przyznać, że gotowanie mleka w kuchni radzieckiej miało swój specyficzny dźwięk.

Być może krajobraz dźwiękowy obiektu wskazuje na rolę kobiety w sowieckiej kuchni – radziecka
kobieta musiała dominować nad wszystkim w domu. Dlatego przejmowanie kontroli nad wieloma
sprawami na raz i bycie wielozadaniowym zostało w pewnym stopniu wpisane w kulturę sowieckiej
kobiecości.

Takie urządzenie jak strażnik mleka – produkowane masowo narzędzie mające na celu odciążenie gospodarstwa domowego, zaoferowano kobietom w Związku Radzieckim dopiero w drugiej połowie XX wieku. Funkcja urządzenia była dokładnie taka, jak nazwa wskazuje, a jego wyraźny dźwięk powstawał w wyniku nagrzewania się przedmiotu przed momentem, w którym mleko miało się zagotować, osłona mleka zapobiegała wygotowaniu się mleka.

I. F. Ivankovitser wynalazł narzędzie w 1921 r., patent uzyskano w 1929 r. (patent nr 10362 z 31 lipca 1929 r. na 15 lat). Radzieccy strażnicy mleka byli wykonani z porcelany, aluminium i stali nierdzewnej. Od tego momentu ich koszt zakupu zmienił się z 21 kopiejek na 1 rubel 50 kopiejek.

Oczywiście o popularności urządzenia nie zadecydowała tylko dostępność narzędzia, ale także rozpowszechnienie napoju, z którym najlepiej się sprawdzało – mleka. Nie trzeba dodawać, że rytuał dzielenia się napojem mlecznym, napojem na bazie mleka lub na jego bazie jest integralną częścią kultury Kazachstanu. Tutaj herbata mleczna zajmuje szczególne miejsce w każdym domu i jest przygotowywana wyjątkowo.

Bibliografia:

Milk Guard, Krótka encyklopedia gospodarstwa domowego, pod redakcją A.I. Reviny. – M .:
Encyklopedia radziecka, 1960

Shalekenov M.U., „Tradycyjny dziennik żywności narodu kazachskiego”, Elektroniczne czasopismo naukowe „edu.e-history.kz” nr 2 (14), 2018
Adres URL: https://edu.e-history.kz/ru/publications/view/856

Shakhanova N.Zh. Tradycyjna żywność Kazachów jako źródło historyczne i etnograficzne:
Avtoref. diss. Doktorat – L., 1987.

Adres URL: https://edu.e-history.kz/ru/publications/view/856

Lena Pozdnyakova jest niezależną artystką i kuratorką z Kazachstanu, początkującą
badaczką na UCLA i doktorantką na Freie Universität Berlin
Alexandra Tsay jest niezależną kuratorką i badaczką interesującą się interdyscyplinarnym podejściem do analizy i teoretyzowania sztuki współczesnej w Azji Środkowej.
Eldar Tagi, niezależny kompozytor i artysta dźwiękowy z Kazachstanu zainteresowany skomplikowaną dynamiką pomiędzy kultowymi obiektami, przestrzeniami i dźwiękiem. Eldar Tagiyev jest artystą dźwiękowym, niezależnym muzykiem i badaczem.

milchwächter / milchwunder…

www.museumderdinge.de

Obiekt miesiąca lipiec 2021
strażnik mleka z czterolistną koniczyną

Strażnik mleka „Milchwunder”, zbiory Archiwum Werkbundu – Museum der Dinge, fot. Armin Herrmann.

Ten porcelanowy krążek jest przedmiotem gospodarstwa domowego, który nie jest już powszechny – to strażnik mleka [niem. Milchwächter]. Kiedy gotuje się mleko, umieszcza się je na dnie garnka i podczas nagrzewania wydaje trzaskający dźwięk, wskazując temperaturę wrzenia. Celem tego alarmu jest zapobieganie wykipieniu.

Strażnicy mleka są dziś prawie nieznani. Są wykonani z wytrzymałych materiałów, takich jak porcelana lub stal nierdzewna, ponieważ muszą wytrzymywać wysokie temperatury, ale nie powinny rdzewieć. Nie wiadomo, kiedy i w jakim kontekście wynaleziono strażników mleka.

Museum der Dinge [pol. Muzeum Rzeczy] otrzymało niedawno obszerną, prywatną kolekcję historycznych strażników mleka. Na tym okazie można zobaczyć czterolistną koniczynę. Te rzadkie mutacje są uważane za symbole szczęścia w kulturach zachodnich i wywodzą się z chrześcijańskiej legendy. Zgodnie z tym biblijna postać Ewa miała zabrać ze sobą czterolistną koniczynę, gdy została wypędzona z raju. W ten sposób liść koniczyny stał się symbolem rajskiego szczęścia.

Ten i inne amulety przynoszące szczęście będzie można zobaczyć podczas „Wycieczki przez szczęście” w Museum der Dinge z okazji bezpłatnej Niedzieli Muzealnej 4 lipca 2021 r.