Obiekt miesiąca lipiec 2021 strażnik mleka z czterolistną koniczyną
Strażnik mleka „Milchwunder”, zbiory Archiwum Werkbundu – Museum der Dinge, fot. Armin Herrmann.
Ten porcelanowy krążek jest przedmiotem gospodarstwa domowego, który nie jest już powszechny – to strażnik mleka [niem. Milchwächter]. Kiedy gotuje się mleko, umieszcza się je na dnie garnka i podczas nagrzewania wydaje trzaskający dźwięk, wskazując temperaturę wrzenia. Celem tego alarmu jest zapobieganie wykipieniu.
Strażnicy mleka są dziś prawie nieznani. Są wykonani z wytrzymałych materiałów, takich jak porcelana lub stal nierdzewna, ponieważ muszą wytrzymywać wysokie temperatury, ale nie powinny rdzewieć. Nie wiadomo, kiedy i w jakim kontekście wynaleziono strażników mleka.
Museum der Dinge [pol. Muzeum Rzeczy] otrzymało niedawno obszerną, prywatną kolekcję historycznych strażników mleka. Na tym okazie można zobaczyć czterolistną koniczynę. Te rzadkie mutacje są uważane za symbole szczęścia w kulturach zachodnich i wywodzą się z chrześcijańskiej legendy. Zgodnie z tym biblijna postać Ewa miała zabrać ze sobą czterolistną koniczynę, gdy została wypędzona z raju. W ten sposób liść koniczyny stał się symbolem rajskiego szczęścia.
Twórca: Rodrey Lokalizacja: Obecnie nie eksponowany Używane: Stany Zjednoczone: Massachusetts, Cambridge Zobacz więcej przedmiotów w: Życie domowe i społeczne: Zawody, Kuchnia Julii Child […] Sposób pozyskania: Dar Julii Chilld Źródło danych: Narodowe Muzeum Historii Amerykańskiej Numer identyfikacyjny: 2001.0253.0226 Numer katalogowy: 2001.0253.0226 Numer dostępowy: 2001.0253 Nazwa obiektu: Krążek zapobiegający wykpieniu [ang. Anti Boil Disk] Opis przedmiotu: Metal, emaliowany (całościowo) Wymiary: Ogólne: 8 cm; x 3 1/8 cala […]
Reklamowa karta pocztowa francuskiego producenta metalowych krążków do gotowania mleka – „Rodrey”
Zgodnie z opisem na awersie krążki mogły być używane nie tylko do gotowania (zabezpieczając przed kipieniem) mleka ale również czekolady, makaronu, sosów itp. Zapis na rewersie kartki wskazuje, że siedziba firmy znajdowała wówczas się w Paryżu przy Avenue Parmentier 82.
Dietetyczna książka kucharska, red. Wieczorek Chełmińska Z., Warszawa 1986, s. 270
Wykipieniu mleka zapobiegają tzw. kipichrony włożone na dno naczynia z mlekiem, które w momencie silnego nagrzania mleka zaczynają drgać i wydają dźwięk ostrzegający, że mleko jest bliskie wrzenia.
[…] Istnieje również bardzo proste [urządzenie] „zapobiegające kipieniu mleka”, w postaci krążka z emaliowanej blachy, którą wystarczy położyć na dnie zwykłego rondla z mlekiem. Falisty kształt tego krążka został zaprojektowany w taki sposób, aby ułatwić uwalnianie się pęcherzyków pary wodnej, co zapobiega podnoszeniu się [kipieniu] mleka. (fig. 1278, C)
Fig. 1278 A. aluminiowa bańka na mleko B. garnek do gotowania mleka C. [krążek] przeciw kipieniu mleka >> Rodrey <<
Obiekt Milchklopfer Czas pochodzenia Pierwsza połowa 20. wieku Co wiesz o tym obiekcie? Milchklopfer dodaje się do garnka z mlekiem. Na krótko przed zagotowaniem mleka krążek zaczyna „pukać” i ostrzega kucharza przed wykipieniem mleka. Rzadki, ale przydatny przedmiot, który jest nadal używany w naszej kuchni. Wysłane przez Manfred Schmidt
Nasz kolega Adam, członek LGH w Ruszowie, odnalazł koło swojego domu stary poniemiecki gadżet kuchenny. Jest to porcelitowy krążek o średnicy około 10 cm, na którym znajduje się rycina przedstawiająca osobę z tubą i napisem „milch alarm”. Urządzenie to znane jest pod polską nazwą kipichron. Wrzucone do garnka z mlekiem zaczyna podskakiwać i brzęczeć w momencie kiedy mleko ma zamiar się gotować – w ten sposób ostrzega przed jego wykipieniem. Znane są współczesne wersje tego gadżetu naszpikowane elektroniką, skomplikowane i delikatne, a nasz klasyczny kipichron przetrwał w ziemi ponad 70 lat, nadal jest sprawny i działać będzie przez jeszcze co najmniej 100 lat. (er)
klupoki... 