milk boiler…

www.kiwinorth.co.nz

Whangārei Museum/Nasze skarby
Milk boiler
[dosłownie: kociołek na mleko; tutaj: krążek do gotowania mleka] z połowy XX wieku
Ashleigh McLarin, Kurator Wystaw

Ten mały gadżet był popularnym narzędziem w XX wieku (1991/99/13). Jego prostota jest myląca, ponieważ jego konstrukcja jest poparta naukowymi podstawami. Ten ceramiczny krążek to milk boiler / pot saver / pot minder / milk saver / boilover preventer / milk guard – obiekt o wielu nazwach i wszystkich opisujących jego zastosowanie.

Jego głównym celem jest zapobieganie wrzeniu mleka na kuchence. Jak wielu z nas wie, można odwrócić wzrok na jedną krótką chwilę, ale jeśli jest to kluczowy moment, to nagle dochodzi do wykipienia i zostaje się z dużym bałaganem.

Ta konstrukcja krążka to zmodernizowana wersja, która została wykonana w latach 1940/50. Wcześniej istniała jego wersja edwardiańska, która powstała na początku XX wieku. Wersja edwardiańska znajdowała się wysoko w garnku i miała pofalowaną podstawę. Wydawała ona dźwięki, gdy mleko zbliżało się do wrzenia, ostrzegając kucharza.

Nowa, ulepszona wersja krążka zmniejszyła wymagania dotyczące ułożenia w garnku i oferowała dodatkową funkcję. Rowkowaną stroną wkładamy krążek do garnka i zalewamy mlekiem. Wspólną cechą tych krążków była drukowana instrukcja „tą stroną do góry”, aby zapewnić prawidłowe użytkowanie i zapobiec możliwym wykipieniom. Podobnie jak w krążku edwardiańskim, ten krążek brzęczał w garnku, ostrzegając kucharza dźwiękiem. Dodatkową funkcją był system rozprowadzania pęcherzyków (spiralny rowek). Gdy mleko się podgrzało, gorące cząsteczki przepływały przez spiralę i wystrzeliwały przez otwór na powierzchnię, rozbijając ją, zapobiegając tworzeniu się kożucha. Mleko wrze w temperaturze 100,2°C, a z użyciem krążka do gotowania mleko nie nagrzewa się powyżej 98,9°C (na wierzchniej powierzchni), ponieważ ceramiczny dysk pochłania dużo ciepła.

Krążki do gotowania mleka były najczęściej ceramiczne, ale produkowano także krążki szklane i metalowe. Ten egzemplarz został wykonany przez firmę Davis Bradley Ltd z Londynu i został podarowany muzeum przez pana H.A. Humphreysa. Nie znam żadnego nowozelandzkiego komercyjnego producenta krążków do gotowania mleka, ale w Australii były Fowler Ware, Wembley i Austco, które produkowały podobne krążki.

Mikrofalówki pojawiły się w domach w Nowej Zelandii na początku lat 70. XX wieku i sugerowałbym, że wraz z przyjęciem tej nowej technologii rynek krążŻo∑ do gotowania zmniejszył się. Wielu osobom spodobała się łatwość podgrzewania mleka w kuchence mikrofalowej, chociaż i w tutaj istnieje ryzyko wykipienia.

(1991/99/13)

#17 ueberkoch-verhüter…


Obustronne, powierzchniowe odprowadzanie powietrza z bocznymi otworami odprowadzającymi.

  • wymiary :: średnica = 71 mm; grubość = 13,5 mm
  • materiał :: ceramika
  • znaki szczególne :: awers = wpisany łukowato w okrąg napis „Ueberkoch-Verhüter”; pośrodku znajduje się wypukły motyw ozdobny przedstawiający garnek/dzbanek z jednym uchem a pod nim napis „Frauenlob”; rewers = centralnie umieszczone wklęsłe koło o średnicy 26 mm
  • producent :: n/n (Niemcy)
  • data produkcji ::: n/n
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: n/n
  • miejsce pozyskania :: Polska (internet)

PS :: boczna powierzchnia skośna, po stronie awersu krążek ma mniejszą średnicę = 69,5 mm

PS2 :: krążek trafił do mnie dzięki Jakubowi od Igraszek z czasem.

#16 kipichron…


Jednostronny, spiralny układ odprowadzenia powietrza z jednym, z bocznym otworem odprowadzającym. 

  • wymiary :: średnica = 79 mm; grubość = 17,5 mm
  • materiał :: porcelit
  • znaki szczególne :: rewers = dwa wypukłe centrycznie umieszczone wypukłe okręgi, w mniejszym okręgu umieszczony wypukły trójkąt równoboczny z wpisaną w niego literą „C” – logotyp Chodzieskiej Fabryki Porcelany i /Porcelitu; pomiędzy okręgami promieniście rozchodzące się linie
  • producent :: Chodzieskie Zakłady Porcelany i Porcelitu (Polska)
  • data produkcji :: lata 60/70te XX w.
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: n/n (na krążku naklejona papierowa etykieta)
  • miejsce pozyskania :: Polska (internet)

PS :: na awersie przyklejona etykieta, boczna powierzchnia lekko skośna z widocznym szwem w miejscu podziału formy.

#15 kipichron…


Jednostronny, spiralny układ odprowadzenia powietrza z jednym, z bocznym otworem odprowadzającym.

  • wymiary :: średnica = 79 mm; grubość = 17,5 mm
  • materiał :: porcelit
  • znaki szczególne :: rewers = dwa wypukłe centrycznie umieszczone wypukłe okręgi, w mniejszym okręgu umieszczony wypukły trójkąt równoboczny z wpisaną w niego literą „C” – logotyp Chodzieskiej Fabryki Porcelany i /Porcelitu; pomiędzy okręgami promieniście rozchodzące się linie
  • producent :: Chodzieska Fabryka Porcelany i Porcelitu (Polska)
  • data produkcji :: lata 60/70te XX w.
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: n/n
  • miejsce pozyskania :: Polska (internet)

PS :: boczna powierzchnia lekko skośna z widocznym szwem w miejscu podziału formy

#14 kipichron…


Jednostronny, spiralny układ odprowadzenia powietrza z jednym, z bocznym otworem odprowadzającym.

  • wymiary :: średnica = 78,5 mm; grubość = 16 mm
  • materiał :: porcelit
  • znaki szczególne :: rewers = dwa wypukłe centrycznie umieszczone wypukłe okręgi, w mniejszym okręgu umieszczony wypukły trójkąt równoboczny z wpisaną w niego literą „C” – logotyp Chodzieskiej Fabryki Porcelany i /Porcelitu
  • producent :: Chodzieska Fabryka Porcelany i Porcelitu (Polska)
  • data produkcji :: lata 60/70te XX w.
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: n/n
  • miejsce pozyskania :: Polska (internet)

#13 milchwächter…


Jednostronny, spiralny układ odprowadzenia powietrza z jednym, z okrągłym otworem odprowadzającym w korpusie krążka.

  • wymiary :: średnica = 88,5 mm; grubość = 14,5 mm
  • materiał :: ceramika
  • znaki szczególne :: rewers = trzy prostokątne, wklęsłe pola jedne nad drugim; górne 6,5 mm x 52 mm, środkowe 7,5 mm x 26,5 mm, dolne 6,5 x 26,5 mm; w każdym polu umieszczony wypukły napis; polu górnym Milchwächter Butz, środkowym D.R.G.M. (skrót od niemieckojęzycznego Deutsches Reichs Gebrauchs Musterschutz / pol. wzór użytkowy Rzeszy Niemieckiej), dolnym D.R.P.a (skrót od niemieckojęzycznego Deutsches Reichpatent angemeldet = pol. zarejestrowany patent Rzeszy Niemieckiej)
  • producent :: C.A. Butz, Halbau (Niemcy) obecnie Iłowa (Polska)
  • data produkcji :: przed 1945
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: n/n
  • miejsce pozyskania :; internet

#12 Milchwächter…


Jednostronny, spiralny układ odprowadzenia powietrza z jednym, z okrągłym otworem odprowadzającym w korpusie krążka.

  • wymiary :: średnica = 85 mm; grubość = 13,5 mm
  • materiał :: ceramika
  • znaki szczególne :: rewers = dwa centrycznie rozmieszczone wypukłe okręgi; w przestrzeni między jednym i drugi dwa (dolne i górne) wklęsłe, łukowate pola o wysokości 5 mm, w każdym z nich umieszczony wypukły napis, w górnym MILCHWACHTER – BUTZ, w dolnym MADE IN GERMANY, wewnątrz mniejszego okręgu centralnie umieszczona wypukły numer 5450
  • producent :: C.A. Butz, Halbau (Niemcy) obecnie Iłowa (Polska)
  • data produkcji :: przed 1945
  • projektant :: n/n
  • dystrybutor :: n/n
  • opakowanie :: n/n
  • miejsce pozyskania :: internet