Na fejsbookowym profilu Jeziorkowo – 26 stycznia 2022 – roku pojawił się następujący wpis:
Ostatnio patrząc jak dziewczyny pilnują mleka na gazie, przypomniałem sobie o widzianym w młodości strażaku (tak to wtedy nazywano). Zajrzałem na Allegro i kupiłem. Opis jest na zdjęciu.
Teraz nazywa się to kipichron. Są dostępne fajansowe (droższe) i stalowe (tańsze). Kupiłem jaki pamiętałem z młodości. Faktycznie jak mleko się gotuje, krążek podskakuje i stuka a mleko nie kipi.
Jak już kupiłem, to zobaczyłem na filmiku na FB, że podobnie działa mały talerzyk położony na dnie garnka do góry nogami. Ale chyba powinien mieć pofalowany brzeg.
Ps. Garnków z podwójnymi ściankami nie lubimy. Nawet jak nie są aluminiowe, to trzeba pamiętać aby sprawdzać czy i ile jest wody między ściankami.
Wpis jest ciekawy z dwóch powodów. Po pierwsze pojawia się w nim kolejna nazwa krążka do gotowania mleka „strażak”,. Zapewne używano jest jedynie we wspomnianym gospodarstwie domowym,
Po drugie nigdy nie przyszło mi do głowy że kipichron jest lepszy od garnka do gotowania mleka z podwójnym dnem dlatego, że w garnku trzeba pamiętać o dolewaniu wody w przestrzeń między jego ściankami. A przecież moja mama z duma używała NRDowskiego garnka do mleka i sam musiałem tą wodę dolewać (i pamiętać o tym przed gotowaniem mleka)
Włoski styl i szyk: lustrzany połysk i stylowy grawer pośrodku. Prawdziwa kuchenna biżuteria marki iGenietti zaprojektowana przez Paolę Carallo i produkowana w ChRL dla IPAC Italy Spa… niestety trudna dziś do zdobycia, bo w katalogu jej już nie mają.
W bezkresach internetu udało mi się wyłowić fotografię niezwykle ciekawego ceramicznego krążka do gotowania. To ilustracja z jakiegoś słoweńskiego serwisu sprzedażowego. Niestety sam wpis po otwarciu jest rozmyty i całkowicie nieczytelny (bo już jest nieaktualny). Nic zatem nie można się dowiedzieć z zamieszczonych tam informacji. Zdjęcie jednak udało się jakoś otworzyć.
Przedstawia ono biały, ceramiczny, dwustronny krążek. Na jednej jego stronie znajduje się wypukłe logo producenta kawy Franck, na stronie drugiej umieszczono wypukły napis w języku chorwackim: „Kneippova SLADNA KAVA” [pol. zbożowa kawa Kneippa]. Niezwykłość tego krążka tkwi jednak w jego przeznaczeniu. Bo może wyprodukowano go jako reklamowy gadżet pomocny w gotowaniu mleka dodawanego do kawy zbożowej. Jednak równie prawdopodobne jest to, że powstał po to aby ułatwić gotowanei samej kawy, która pieniąc się ma tendencje do kipienia. Pamiętam jeszcze z mego dzieciństwa gdy babcia gotując kawę zbożową musiała jej pilnować aby nie wykipiała. Tak więc albo jest to opiekun/strażnik mleka [chor. čuvar mlijeka}, albo opiekun/strażnik kawy [chor, čuvar kave]. A może pilnował jednego i drugiego podczas gotowania 🙂
Dwustronny, gładki układ odprowadzenia powietrza z dwoma bocznymi otworami odprowadzającymi.
wymiary :: średnica = 81,0 mm; grubość = 13,0 mm
materiał :: ceramika
znaki szczególne :: awers = trójkolorowa (czarno, niebiesko różowa) grafika przedstawiająca sylwetkę kucharza w białej czapce kucharskiej, pasiatym fartuchu oraz spodniach w kratkę w kolorze niebiesko-białym; rewers = współśrodkowe, wklęsłe pierścienie o różnej szerokości, pomiędzy pierwszym i drugim pierścieniem umieszczone dwa wypukły napisy, łukowato wygięte: HONITON [górny napis] i Devon [dolny napis]
producent :: Honiton Pottery Ltd. (Wlk. Brytania)
data produkcji :: n/n
projektant :: n/n
dystrybutor :: n/n
opakowanie :: kartonowy blister z obustronnym niebieskim nadrukiem i okrągłym wycięciem na frontowej płaszczyźnie, w którym zamontowana jest „kieszonka” z bezbarwnego tworzywa sztucznego.
miejsce pozyskania :: Wielka Brytania (interenet)
PS :: Krążek zapakowany jest w kartonowo-plastikowy blister.
awers blistrarewers blistra
Na jego rewersie umieszczono „instrukcję obsługi” o następującej treści:
Pot-Watcher to proste urządzenie wykonane z ceramiki zgodnej z normą B.S. 4860. Odporne na detergenty i mycie w zmywarce pomaga uniknąć kosztownej katastrofy jaką może być wykipienie płynów takich jak mleko lub zupa.
Za każdym razem gdy gotujesz te płyny włóż Pot-Watchera na dno rondla. Nie używaj zbyt dużego ognia.
Pot-Watcher wszczyna alarm gdy robi się zbyt gorąco; grzechocze w rondlu i każe Ci go zdjąć z ognia. Poradzi sobie z jedną pintą mleka w rondlu wypełnionym nim do 3/4 jego [rondla] wysokości, gotowanym na średnim ogniu.
Obiekt miesiąca lipiec 2021 strażnik mleka z czterolistną koniczyną
Strażnik mleka „Milchwunder”, zbiory Archiwum Werkbundu – Museum der Dinge, fot. Armin Herrmann.
Ten porcelanowy krążek jest przedmiotem gospodarstwa domowego, który nie jest już powszechny – to strażnik mleka [niem. Milchwächter]. Kiedy gotuje się mleko, umieszcza się je na dnie garnka i podczas nagrzewania wydaje trzaskający dźwięk, wskazując temperaturę wrzenia. Celem tego alarmu jest zapobieganie wykipieniu.
Strażnicy mleka są dziś prawie nieznani. Są wykonani z wytrzymałych materiałów, takich jak porcelana lub stal nierdzewna, ponieważ muszą wytrzymywać wysokie temperatury, ale nie powinny rdzewieć. Nie wiadomo, kiedy i w jakim kontekście wynaleziono strażników mleka.
Museum der Dinge [pol. Muzeum Rzeczy] otrzymało niedawno obszerną, prywatną kolekcję historycznych strażników mleka. Na tym okazie można zobaczyć czterolistną koniczynę. Te rzadkie mutacje są uważane za symbole szczęścia w kulturach zachodnich i wywodzą się z chrześcijańskiej legendy. Zgodnie z tym biblijna postać Ewa miała zabrać ze sobą czterolistną koniczynę, gdy została wypędzona z raju. W ten sposób liść koniczyny stał się symbolem rajskiego szczęścia.
Obustronne, powierzchniowe odprowadzanie powietrza z bocznymi otworami odprowadzającymi.
wymiary :: średnica = 71 mm; grubość = 13,5 mm
materiał :: ceramika
znaki szczególne :: awers = wpisany łukowato w okrąg napis „Ueberkoch-Verhüter”; pośrodku znajduje się wypukły motyw ozdobny przedstawiający garnek/dzbanek z jednym uchem a pod nim napis „Frauenlob”; rewers = centralnie umieszczone wklęsłe koło o średnicy 26 mm
producent :: n/n (Niemcy)
data produkcji ::: n/n
projektant :: n/n
dystrybutor :: n/n
opakowanie :: n/n
miejsce pozyskania :: Polska (internet)
PS :: boczna powierzchnia skośna, po stronie awersu krążek ma mniejszą średnicę = 69,5 mm
Obustronne, powierzchniowe odprowadzanie powietrza z bocznymi otworami odprowadzającymi. Obie wklęsłe powierzchnie wewnątrz „obwarzanka” są pochyłe w stronę otworu odprowadzającego.
wymiary :: średnica = 83 mm; grubość = 16 mm
materiał :: ceramika
znaki szczególne :: awers = pośrodku wklęsła strzałka z dwoma grotami i wpisanym w nią wypukłym napisem Daleware*, nad strzałką prostokątne wgłębienie 4,5 mm x 15 mm z umieszczonym w nim wypukłym napisem 3241-1, pod strałka wklesłe koło średnicy 12 mm i wypukłym znakiem graficznym składającycm sie z okręgu i liter W, K, B oraz skrótu Ltd, umieszczonych wewnątrz niego; rewers = pośrodku wklęsła strzałka z dwoma grotami i wpisanym w nią wypukłym napisem Daleware*
klupoki.com 