To jest „opiekun mleka”. Rzeczywisty rozmiar jest tylko trochę większy. On ma wiele lat; należał do mojej babci ze strony matki, Dionisi Saiz de Alvarez. Dziś jest w moim posiadaniu. Chciałem to pokazać, bo niewielu będzie o nim wiedziało, a jeszcze mniej go będzie miało. Jak opiekował się mlekiem? Cóż, używano go w czasie, gdy mleko było pite bezpośrednio od krowy. Nie było pasteryzowane, a my nawet nie marzyliśmy o woreczkach! Zazwyczaj mleczarz przechodził obok naszego domu, z wozem ciągniętym przez konia, i albo schodził ze swoją bańką na mleko, albo schodził z pełną butelką lub słoikiem z ilością, którą już znał, Klient kupował go codziennie. Chcę to wspominać, bo nasze dzieci i wnuki nawet tego sobie nie wyobrażają, gdy mleczarz podał musujący i prawie ciepły płyn, z butelki do pojemnika, z którym czekała na niego gospodyni domowa, (garnek, rondel, słoik) wewnątrz opróżnionej butelki były jakieś idealne komórki, jakby były plastrem miodu pszczół. Oczywiście, w przeciwieństwie do niego, komórki były białe i nie było pszczół: wszystko było mleczne! Zawsze mnie zadziwiało i myślałam, że jest pięknym cudem natury. Teraz nie możemy już tego docenić, z mlekiem zapakowanym i nie tak czystym jak w przeszłości. Ale wróćmy do zdjęcia, umieszczono opiekuna mleka na dnie pojemnika, do którego miało być wlane mleko, potem wylewano na niego płyn i… na ogień! Tak więc gotował się i gotował, bo nie trzeba było, cały czas pilnować, gdy gospodyni domowa go zostawiła, nie uważając na nie, i nigdy nie wykipiało.
Jednostronny, gładki, bezkierunkowy system odprowadzania powietrza bez otworu odprowadzającego.
wymiary :: śr = 100,1 mm (79,5 mm); grubość = 13,5 mm
materiał :: ceramika (porcelana)
znaki szczególne :: rewers = namalowany podszkliwnie kobaltowy tzw. wzór cebulowy
producent :: Česky Porcelán Dubi (Czechy)
data produkcji :: po 2020
projektant :: n/n
dystrybutor :; n/n
opakowanie :: pudełko z tektury falistej z monochromatycznym, niebieskim nadrukiem i naklejoną samoprzylepną etykietą
miejsce pozyskania :: Niemcy (internet)
Zdecydowałem się ostatecznie na wsadzenie tego krążka do mojego klupokowego kredensu z dwóch powodów. Po pierwsze kupując inny krążek tego samego producenta, dostałem ten krążek. Zapakowany był oryginalnie w firmowe pudełko z naklejoną metką na której jako zapakowany produkt wpisano po niemiecku Milchhüter.
pudełkoetykieta
Po drugie w polskim, przedwojennym poradniku dla młodych mam proponowano jako alternatywę użycie małego talerzyka zamiast kipichronu przy gotowaniu mleka. Wziąłem więc ten tutaj krążek i przetestowałem w boju. Faktycznie sprawdza się, lecz brak otworu odprowadzającego bąble powietrza sprawia że jego działanie jest „narowiste”. Ale spełnia on swoje zadanie. Dodatkowym argumentem „za” było to że taki produkt nie występuje u tego producenta jako cześć innego produktu, np. w formie pokrywki do cukiernicy, wazy itp. itd. Ponadto malatura umieszczona jest tak, że nie wskazuje na to aby mógł być używany jako mała miseczka czy talerzyk.
Podsumowując mamy zatem zapewne do czynienia z pierwotną formą kipichronu, jeszcze bez otworu odprowadzającego zebrane pod nim pęcherzyki powietrza.
P.S. Oczywiście cały ten opis może lec w gruzach, ale…
Odnaleziony w otchłaniach internetu prezentowany poniżej obrazek istniej jedynie jako kopia pokazywana przez Wujka Googla… odnośnik kieruje donikąd…
Jest to krążek ciekawy pod wieloma względami: ośmioboczny kształt z okrągłym wgłębieniem, „pisana gotykiem” nazwa Milchstern i umieszczone na nim oznaczenia zastrzeżeń (?). Niestety jakość dostępnego zdjęcia nie pozwala ich jednoznacznie odczytać. Dolne jest co prawda bardziej czytelne ale odczyt nie jest jednoznaczny: DR.W.No329543 lub DK.W.No329543. Górny wygląda jak : D[?][?}.No41[?]/{?]71. Tak czy siak jest podwójna numeracja. Czyżby osobne zastrzeżenie dla wzoru przemysłowego osobna dla nazwy? A może tylko stroszenie piórek czyli oznaczenia bez pokrycia… tak żeby konkurencję odstraszyć.
Obustronne, powierzchniowe odprowadzanie powietrza z bocznymi otworami odprowadzającymi.
wymiary :: średnica = 72,5 mm; grubość = 14,5 mm
materiał :: ceramika (porcelana)
znaki szczególne :: awers = wpisany łukowato w okrąg napis „Üeberkoch-Verhuter”; pośrodku znajduje się wypukły motyw ozdobny przedstawiający garnek z kipiącym mlekiem a pod nim w dwu liniach napis Milchwunder i pod nim skrót D.R.W.Z.
Obustronne, powierzchniowe odprowadzanie powietrza z bocznymi otworami odprowadzającymi.
wymiary :: średnica = 71,0 mm; grubość = 15,5 mm
materiał :: ceramika (porcelana)
znaki szczególne :: awers = ślady po napisach; rewers :: centralnie umieszczone wypukłe koło o średnicy 26 mm
producent :: n/n
data produkcji :: n/n
projektant :: n/n
dystrybutor :: n/n
opakowanie :: n/n
miejsce pozyskania :: internet (Polska)
PS :: Boczna powierzchnia pochyła, po stronie awersu krążek ma mniejszą średnicę = 67,5 mm; w połowie wysokości widoczna niewielka wklęsłość powierzchni
Podany w reklamie numer patentu nie znajduje potwierdzenia. Nie ma go wśród wymienionych patentów udzielonych w Polsce w 1924 roku. Znaleziony opis patentowy o tym numerze podnosi od „Maszyna do rozcinania i miesienia ciasta”
Dzięki reklamie zamieszczonej w „Haśle Łódzkim” z 23 maja 1928 roku wiadomo że „Yok” był krążkiem wykonanym z porcelany, a jego sprzedażą zajmowała się warszawska firma „Wynalazki i Nowości” mająca swoją siedzibę na Marszałkowskiej 97. Czyżby zatem Organizacji Handlowej z Królewskiej 1 udało się znaleźć przedstawicielstwo do handlu krążkami „Yok”?
Rok póżniej w łódzkim „Ekspresie Wieczornym Ilustrowanym” z 12 kwietnia 1929 roku pojawił się krótki tekst w którym możemy przeczytać że na Starym Mieście w Łodzi można kupić porcelanowe krążki „Jok” zapobiegające kipieniu mleka. Prawdopodobnie „Yok” i „Jok” to ten sam produkt.
klupoki... 